H2O magazyn sportów wodnych

Dodano: 12/04/09
Autor: Marta Norberciak

Ludzie często zadają mi pytania podobnej treści. Kiedy zaczynałam nurkować, nigdzie nie mogłam znaleźć konkretnych informacji ważnych przede wszystkim dla kobiet. Ten temat jest pomijany podczas kursów nurkowych, a w Internecie większość artykułów jest w języku angielskim. Dzisiaj mamy do dyspozycji zaawansowaną aparaturę pomiarową, rozwinęła się też nasza wiedza nurkowa.

To wszystko przyczyniło się do bardziej przemyślanego podejścia do badań nad nurkowaniem oraz zainteresowanie się tematem kobiet nurkujących.

NURKOWANIE PODCZAS OKRESU

Czy kobiety podczas menstruacji znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka choroby dekompresyjnej (DCI)? Teoretycznie jest to możliwe, ponieważ zachodzi odpływ płynu menstruacyjnego, opuchnięcie tkanek i kobiety są mniej zdolne do usuwania zgromadzonego azotu. Spada też kondycja fizyczna. Dlatego sugeruje się w tym czasie nurkowanie bardziej konserwatywne, zwłaszcza jeśli zażywają doustne środki antykoncepcyjne. Zalecana jest mniejsza ilość nurkowań, płytsze i krótsze oraz dłuższe „safety stopy”.

CZY MOŻNA NURKOWAĆ, BĘDĄC W CIĄŻY?

Teoretycznie ciąża jest przeciwwskazaniem do nurkowania. Faktem jest, że istnieje stosunkowo niewiele naukowych dowodów, a te które są dostępne, oparte są na doświadczeniach prowadzonych na zwierzętach laboratoryjnych. Dodatkowo uzyskane rezultaty są kontrowersyjne. Interpretacja wyników również nie jest jednoznaczna. Barotrauma płuc: Dopóki płód nie oddycha powietrzem, lecz wchłania tlen bezpośrednio z krwi matki, nie może doświadczyć urazu rozszerzania się płuc. Ciężarna, która ucierpi z powodu embolii powietrznej, narazi jednak na niebezpieczeństwo swoje życie, a przez to i nienarodzonego dziecka. Jeżeli embolia wymaga leczenia w komorze dekompresyjnej, leczenie może być ryzykowne dla płodu z powodu szkodliwości oddziaływania gazów. Toksyczność gazów: Nurkowie doświadczają zwiększonej absorpcji tlenu i azotu. Jednakże tylko zwiększony poziom tlenu może być rozważany jako potencjalny problem dla dziecka w łonie matki.

Toksyczność tlenowa: Może pojawić się nagle, gdy nurek osiągnie głębokość poniżej 40 metrów. Eksperymenty z ciężarną owcą wykazały, że dopiero przy ciśnieniu parcjalnym tlenu 3,15 atmosfery zawartość tlenu płodu wzrasta, lecz jest ono przecież dużo wyższe niż to, któremu sam nurek może stawić czoło. Jest to dobra wiadomość dla kobiet, które odkryły, że były w ciąży podczas głębokiego nurkowania.

Choroba dekompresyjna: Rozważmy trzy najczęstsze problemy:

1. Czy jeżeli nurkująca kobieta ucierpi z powodu choroby dekompresyjnej, to dziecku stanie się krzywda? Badania wskazują, iż teoretycznie choroba dekompresyjna w końcowym etapie ciąży może spowodować urodzenie martwego dziecka. Nie wiadomo jednak, jakie będą jej skutki w początkowym etapie ciąży, jeśli kobieta zostanie poddana skutecznemu leczeniu.

2. Czy pęcherzyki azotu powstają u dziecka w tym samym tempie, co u matki? Na podstawie badań na psach i szczurach wielu badaczy sądzi, iż istnieje pewien stopień ochrony płodu i pęcherzyki wystąpią u dziecka z mniejszym prawdopodobieństwem niż u matki. Jednakże mamy wciąż zbyt mało danych, by oszacować ryzyko w zależności od głębokości i trwania nurkowania.

3. Czy pęcherzyki mogą spowodować komplikacje porodowe? Zakłada się, iż jakikolwiek pęcherzyk uformowany u płodu może spowodować poronienie, ponieważ potencjalnie zakłóca jego normalny rozwój. Jednak gdy pęcherzyki azotowe formują się u nurka, płuca przeważnie odfiltrowują pęcherzyki, dzięki czemu nie osiągają one części tętniczej układu krążenia, gdzie spowodowałyby uszkodzenie. Płuca płodu nie funkcjonują, nie ma systemu powstrzymującego pęcherzyki, lecz z drugiej strony – pęcherzyki tworzące się u matki będą odfiltrowane przez łożysko i nie dotrą do dziecka. Przeprowadzono serie badań kobiet nurków, jednak ciągle brak jednoznacznych rezultatów.

Inne aspekty nurkowania w ciąży:

Należy pamiętać, że ryzyko choroby dekompresyjnej u matki jest zwiększone ze względu na zmiany fizjologiczne, jakie zachodzą w tym okresie.

• Podczas ciąży zmieniona jest dystrybucja płynów ustrojowych w organizmie kobiety, co ogranicza zdolność wymiany gazowej. Można więc założyć, że ograniczone byłoby również usuwanie azotu rozpuszczonego w tkankach.

• Dodatkowo zmieniona dystrybucja płynów ustrojowych może być przyczyną powstawania obrzęków nosogardzieli, co prowadzi do blokady nosa i uszu. Krótko mówiąc, wzrasta ryzyko tzw. squeeze.

• Zjawisko porannych mdłości i wymiotów może być spotęgowane na bujającej się łodzi. Jest to nieprzyjemne doświadczenie i może doprowadzić do poważnych problemów, gdy nurek spanikuje. Płód i nurkowanie: Odnosząc się do niewielkiej ilości danych naukowych, można również przewidzieć, że nurkowanie zwiększa ryzyko uszkodzenia rozwijającego się płodu. Istnieje cała lista przypadków powikłań po nurkowaniu, włączając w to przypadki choroby dekompresyjnej.

POWRÓT DO NURKOWANIA PO PORODZIE

Nurkowanie wymaga odpowiedniej kondycji fizycznej i stanu zdrowia. Kobiety pragnące powrócić do nurkowania po porodzie również muszą podporządkować się określonym wymogom. Kondycja fizyczna i nurkowanie: Po porodzie siłami natury kobiety muszą ograniczyć wysiłek fizyczny przez następne trzy tygodnie.

Zależne jest to od kilku czynników:

• osobniczego poziomu sprawności fizycznej;

• ćwiczeń i kondycji podczas ciąży;

• komplikacji związanych z ciążą;

• zmęczenia poporodowego;

• innych.

Kobiety aktywnie uprawiające sport przed i w trakcie ciąży muszą zazwyczaj zrobić przerwę około 3–4 tygodni po porodzie. Czas ten jest niezbędny do zamknięcia się pochwy, co zmniejsza ryzyko infekcji układu moczowo-płciowego. Po porodzie przez cesarskie cięcie trzeba uwzględnić także czas gojenia się ran. Każdy rodzaj komplikacji poporodowej może przedłużyć okres rekonwalescencji i powrót do nurkowania. Zalecane jest zatem, aby kobiety po ciąży lub porodzie z komplikacjami zgłosiły się do lekarza w celu wykonania odpowiednich badań skryningowych, zanim podejmą decyzję o powrocie do nurkowania.

KOBIETY CZY MĘŻCZYŹNI – KTO LEPIEJ NURKUJE?

Wiele jest dyskusji na temat tego, kto lepiej nurkuje – kobiety czy mężczyźni? Porównajmy więc kilka aspektów fizjologii obu płci, które przybliżą nieco temat, a są rzadko omawiane przez instruktorów.

Sprawność fizyczna: Zapotrzebowanie na tlen u mężczyzn i kobiet znacznie się różni. Kobiety zużywają znacznie mniej tlenu. Mają też niższe stężenie hemoglobiny we krwi oraz mniejszą masę ciała, a co za tym idzie – mniejszy procent mięśni długich na kilogram masy ciała, w tym mniejsze serce. Efektem jest mniejsza pojemność minutowa serca kobiety. Chociaż kobiety nie zużywają takich ilości tlenu, jak mężczyźni, to jednak potrafią go lepiej wykorzystać podczas wysiłku. Sprawność układu krwionośnego zależy od ilości receptorów dla testosteronu w błonach komórek mięśnia sercowego, czyli odpowiedź tych komórek na trening. Słaby układ krwionośny osłabia sprawność fizyczną i sprawia, że jesteśmy bardziej podatni na zimno czy zmęczenie.

Tkanka tłuszczowa: Kobiety mają więcej tkanki tłuszczowej kosztem masy mięśniowej na kilogram masy ciała. Nie ma jednak różnic w procesie spalania tkanki tłuszczowej. Badania porównawcze nurków obu płci wykazało, że jest więcej kobiet z niedowagą oraz większy procent mężczyzn z nadwagą. Nie jest jednak dowiedzione, że istnieje związek między procentowym lub całkowitym stężeniem tkanki tłuszczowej a problemami dekompresji.

Termoregulacja: Czy kobiety odczuwają zimno bardziej niż mężczyźni? Kobiety mają lepiej rozwinięty mechanizm osłabiania przepływu krwi przez kończyny w celu podniesienia temperatury ciała oraz mają większą tkankę tłuszczową (lepsza izolacja), co pozwala jej lepiej oszczędzać energię niż mężczyznom. Metabolizm jest mniej efektywny u kobiet, ale też mają one mniejszą masę mięśniową do generowania ciepła podczas aktywności fizycznej również podczas drżenia mięśni (co może czynić je mniej odporne na stres związany z zimnem). Mężczyźni tymczasem tracą więcej ciepła, co zmusza ich organizm do produkcji większej ilości energii. Np.: wielki, łysy facet (głowa jest strefą największej utraty ciepła, a brak włosów oznacza też brak izolacji) może odczuwać zimno silniej niż jego partnerka podczas nurkowania.

Zdolności poznawcze: Czy różnice płci warunkują naszą inteligencję? Większość różnic ma silne uwarunkowania kulturowe (różnice w wychowaniu dziewcząt i chłopców). W nurkowaniu kobiety chętniej będą posługiwały się naturalną nawigacją, podczas gdy mężczyźni wolą użyć przyrządów i geometrii do odnalezienia kierunku. Sprawność fizyczna również nie jest bez znaczenia. Więcej kobiet doświadcza stanów lękowych w danych sytuacjach, ale też więcej mężczyzn miało okazję zetknąć się z sytuacjami zagrażającymi życiu (nie ma na to statystycznych dowodów). Mózg mężczyzny jest ok. 10 proc. większy niż kobiety. Niewiasta ma procentowo więcej substancji szarej odpowiedzialnej za przetwarzanie informacji. Zatem jej mózg jest mniejszy, ale bardziej wydajny, co tłumaczy zbliżone rezultaty w testach na inteligencję. U mężczyzn więcej substancji białej oraz płynu mózgowo-rdzeniowego, co z kolei może wyjaśniać lepsze przestrzenno-geometryczne zdolności.

Wniosek: Różnice w anatomii i fizjologii obu płci mogą być tylko jednym z czynników, ale nie przesądzają o tym, kto lepiej nurkuje.

Zakwaterowanie:

Miejsce wyjazdu: